İnternet Üzerinden Dolandırıcılık Suçu Nedir? Sosyal Medya ve İnternet Dolandırıcılığı

İnternet, sosyal medya veya diğer bilişim sistemleri kullanılarak kişilerin aldatılması ve bu yolla haksız menfaat sağlanması, olayın özelliklerine göre dolandırıcılık suçunu gündeme getirebilir. İnternetin veya bilişim sistemlerinin suçun işlenmesinde araç olarak kullanılması halinde Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen nitelikli dolandırıcılık hükümlerinin uygulanması söz konusu olabilir. Ancak internet üzerinden gerçekleşen her ödeme uyuşmazlığı veya yerine getirilmeyen her satış işlemi otomatik olarak dolandırıcılık suçu oluşturmaz.

Sosyal medya üzerinden verilen sahte ürün ilanları, gerçekte bulunmayan bir malın satışa çıkarılması, sahte alışveriş siteleri, başkasına ait hesapların kullanılması veya gerçeğe aykırı bilgilerle para gönderilmesinin sağlanması internet dolandırıcılığı iddialarında sık karşılaşılan yöntemler arasındadır. Failin mağduru hangi davranışla aldattığı ve mağdurun bu davranış nedeniyle para veya başka bir ekonomik değer gönderip göndermediği suçun değerlendirilmesinde önemlidir.

İnternet üzerinden yapılan alışverişte ürünün geç gönderilmesi, ayıplı çıkması veya taraflar arasında sözleşmeden kaynaklanan bir anlaşmazlık yaşanması ise tek başına dolandırıcılık anlamına gelmez. Dolandırıcılık bakımından kişinin başlangıçtan itibaren hileli davranışlarla karşı tarafı aldatma ve bu yolla yarar sağlama kastının bulunup bulunmadığı önem taşır. Bu nedenle ceza hukuku kapsamındaki dolandırıcılık ile özel hukuk veya tüketici uyuşmazlıklarının birbirinden ayrılması gerekir.

Dolandırıcılık amacıyla kullanılan banka hesabının veya IBAN'ın başka bir kişiye ait olması da uygulamada sık karşılaşılan bir durumdur. Mağdurun gönderdiği paranın bir kişinin hesabına ulaşması, hesap sahibinin otomatik olarak dolandırıcılığın faili olduğu anlamına gelmez. Hesap sahibinin hesabını hangi amaçla kullandırdığı, suçtan haberdar olup olmadığı, komisyon veya başka bir menfaat elde edip etmediği ve para hareketlerine aktif biçimde katılıp katılmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

Sosyal medya hesaplarının ele geçirilerek hesap sahibinin arkadaşlarından veya takipçilerinden para istenmesi de internet dolandırıcılığı soruşturmalarına konu olabilir. Bu tür olaylarda hesabın kim tarafından kullanıldığı, hesaba hangi cihaz veya IP üzerinden erişildiği, mağdurlarla yapılan yazışmalar ve paranın gönderildiği banka hesapları önem taşıyabilir. Hesabın hukuka aykırı şekilde ele geçirilmesi ayrıca bilişim sistemine girme suçunun değerlendirilmesine de neden olabilir.

İnternet dolandırıcılığı iddialarında mesajlaşmalar, ilan sayfaları, internet adresleri, sosyal medya kullanıcı adları, banka dekontları, hesap hareketleri, IP ve cihaz kayıtları ile taraflar arasındaki diğer iletişim verileri önemli deliller arasındadır. Sahte hesap veya ilanların sonradan silinebileceği dikkate alınarak mevcut dijital verilerin hukuka uygun şekilde korunması soruşturmanın ilerleyen aşamalarında önem kazanabilir.

Kendisinin internet üzerinden dolandırıldığını düşünen kişinin yalnızca para gönderdiği banka hesabına odaklanması her zaman yeterli değildir. Kullanılan telefon numarası, sosyal medya hesabı, internet sitesi, yazışmalar, ödeme bilgileri ve işlemin gerçekleşme biçiminin birlikte değerlendirilmesi failin belirlenmesine yardımcı olabilir. Banka veya ödeme kuruluşlarına yapılacak bildirimler ile adli mercilere yapılacak başvuruların olayın özelliklerine göre gecikmeden değerlendirilmesi gerekebilir.

İnternet veya sosyal medya üzerinden dolandırıcılık suçlamasıyla karşılaşan kişi bakımından ise yalnızca banka hesabının, telefon numarasının, IP adresinin veya sosyal medya hesabının dosyada bulunması tek başına yeterli görülmemelidir. Bu verilerin kişiyle bağlantısı, kişinin hileli davranışlara katılıp katılmadığı ve suç işleme kastının bulunup bulunmadığı dosyadaki bütün delillerle birlikte değerlendirilmelidir.